Strona dla każdego

Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami to kryterium coraz częściej brane pod uwagę przy przyznawaniu dofinansowania ze środków unijnych. Co istotne, musi mieć ona charakter wielowymiarowy i dotyczyć nie tylko efektów realizacji projektu. Należy przy tym uwzględnić potrzeby osób ze wszystkimi rodzajami niepełnosprawności.

Od maja 2015 r. wszystkie podmioty korzystające z Funduszy Europejskich obowiązuje dokument „Wytyczne w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020” przygotowany przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Są w nim szczegółowo opisane zasady, których należy przestrzegać nie tylko podczas ubiegania się o dofinansowanie, ale i w trakcie realizacji projektu. Wytyczne te wynikają m.in. z Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz Europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności 2010-2020 (wymienione dokumenty dostępne są na stronie funduszeeuropejskie.gov.pl).

Dostępność cyfrowa, możliwość uczestnictwa i możliwość korzystania to trzy podstawowe kryteria, które powinien spełniać każdy projekt. Dostępność cyfrowa oznacza, że bez względu na rodzaj i stopień niepełnosprawności osoby niesłyszące, niewidome i niedowidzące, nierozróżniające kolorów, z niedowładem kończyn górnych, a także z ograniczoną sprawnością intelektualną mogą w pełni korzystać z dokumentów, materiałów informacyjnych oraz wszelkich innych zasobów, jakie są zgromadzone np. na stronach internetowych i platformach e-learningowych. Możliwość uczestnictwa to uwzględnienie potrzeb potencjalnych odbiorców i zapewnienie im takich udogodnień (np. asystenta ułatwiającego poruszanie się po obiekcie, materiałów wydrukowanych w alfabecie Braille’a, tłumacza języka migowego itp.), by mogły wziąć udział w spotkaniu, konferencji, szkoleniu, warsztatach bądź przedsięwzięciach realizowanych z Funduszy Europejskich. Natomiast możliwość korzystania to ułatwienia, które powodują, że efekty zrealizowanego projektu będą dostępne dla różnorodnych grup odbiorców. I nie chodzi tu tylko o osoby z niepełnosprawnościami, lecz dotyczy także  ludzi z różnymi potrzebami funkcjonalnymi, wynikającymi m.in. z otyłości, wzrostu (bardzo wysokie czy wyjątkowo niskie osoby), ale też rodziców z wózkami dziecięcymi, kobiet w ciąży czy osób nie w pełni sprawnych (np. po urazie).

W tym numerze biuletynu omówimy dostępność cyfrową, do której beneficjenci przykładają najmniejszą wagę. W kolejnych wydaniach przybliżymy pozostałe kryteria.

Realna pomoc w wirtualnym świecie

Podstawą prawną dostosowania się do wymogów dostępności cyfrowej jest obowiązujące od 2012 r. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych. Zostało ono dodatkowo potwierdzone i sprecyzowane załącznikiem nr 4, który obowiązuje od 30 maja 2015 r. Rozporządzenie opiera się na dokumencie WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines – Wytyczne dotyczące ułatwień w dostępie do treści publikowanych w internecie) przygotowanym przez międzynarodową organizację W3C, zajmującą się ustanawianiem standardów budowania serwisów internetowych. Ma więc charakter uniwersalny i daje pewność, że spełnienie wymogów nakazanych prawem polskim będzie jednocześnie zgodne z kryteriami przyjętymi w innych krajach Unii Europejskiej. Wytyczne nie dotyczą wyłącznie kwestii programistycznych. – Dużą bolączką urzędowych stron internetowych jest używanie języka tak skomplikowanego i technicznego, że problemy ze zrozumieniem mają nawet osoby pełnosprawne i wykształcone. W materiałach poświęconych Funduszom Europejskim często stosowane są skróty. Oczywiście, nie zawsze da się ich uniknąć, ale należy przestrzegać zasady, by każdy z nich rozwinąć, gdy pojawia się w tekście po raz pierwszy. Autorzy treści przygotowywanych do publikacji na stronę internetową zapominają o tym, by odpowiadały one wszystkim potrzebom osób z niepełnosprawnościami. Wymagana jest duża świadomość administratora serwisu internetowego, by po otrzymaniu nieodpowiednio przygotowanego materiału (w postaci tekstu lub załączników), poprawnie go sformatować lub poprosić o dostosowanie do standardów dostępności dla osób z niepełnosprawnościami – podkreśla Dominik Wiktorowicz, odpowiedzialny za serwis internetowy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020.

Bariery proste do usunięcia

Największą korzyścią z dostosowania treści i formy serwisu internetowego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami jest umożliwienie im dostępu do szybkiej i aktualnej informacji. Nowoczesne technologie dają wiele nieznanych wcześniej możliwości nauki i zdobywania wiedzy, a także korzystania z usług publicznych i dóbr kultury. W publikacji Dostępność serwisów internetowych. Dobre praktyki w projektowaniu serwisów internetowych dostępnych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności jej autorzy podkreślają, że niedostępność serwisów nie wynika z braku specjalnych funkcji, lecz z prostych błędów w konstrukcji i nieodpowiednim sposobie publikowania informacji. Wyeliminowanie tych usterek jest jednocześnie usunięciem barier w korzystaniu z zasobów internetu, a tym samym najlepszym sposobem, by wykluczenie cyfrowe nie dotykało osób z niepełnosprawnościami.

Marek Rokita

Wskazówki dotyczące projektowania stron WWW

Grafika

  • Elementy graficzne powinny posiadać zwięzły tekst alternatywny (alt), który opisuje, co jest na obrazie czy grafice, a jeśli jest ona odnośnikiem, to powinna pojawić się informacja, dokąd ten odnośnik prowadzi. Obrazy nie powinny pełnić funkcji wyłącznie dekoracyjnej
  • Teksty na stronie powinny być nieruchome, stałe. Należy unikać elementów animowanych (przesuwających się, migających itp.), ponieważ niepotrzebnie rozpraszają one uwagę użytkowników, nie tylko osób z niepełnosprawnościami
  • Należy stosować technologie, które są obsługiwane przez wszystkie przeglądarki internetowe (pliki multimedialne i Flash powinny być dostępne także w postaci alternatywnej).

Treść

  • Teksty powinny być napisane jak najprostszym językiem. Unikajmy skrótów i specyficznej terminologii urzędniczej
  • Teksty dobrze jest podzielić na paragrafy, listy i sekcje, niejustowane do prawej strony. Skróty literowe powinny być rozwinięte w pierwszym wystąpieniu na każdej stronie
  • Cytaty w tekstach należy wyróżnić co najmniej cudzysłowem, a najlepiej również krojem czcionki
  • Tekst uzupełniamy o nagłówki (H1-H6), tak by osoby niedowidzące mogły przejść do interesującej ich sekcji
  • Tabele powinny być zbudowane w możliwie prosty sposób i posiadać nagłówki
  • Wszystkie ramki muszą być odpowiednio zatytułowane.

Multimedia

  • Każdy plik dźwiękowy (audycje, wywiady, wykłady itd.) trzeba uzupełnić o transkrypcję tekstową. Ta sama zasada odnosi się do plików wideo, które należy poszerzyć o napisy dla osób niesłyszących.

Pliki do pobrania

  • Pliki możliwe do pobrania ze strony (PDF, DOC, DOCX) muszą być przygotowane jako dostępne, czyli sformatowane w taki sposób, aby osoby z niepełnosprawnościami mogły się z nimi zapoznać. Nie może być to być nieedytowalny plik graficzny (np. zeskanowany dokument), ponieważ programy komputerowe przekształcające tekst w plik dźwiękowy nie będą mogły go odczytać.

Nawigacja na stronie

  • Należy umożliwić poruszanie się po stronie (ekranie) nie tylko za pomocą myszki lub touchpada, lecz również klawiatury. Dlatego ważne jest, by teksty uzupełnić o nagłówki
  • Menu musi być spójne i logiczne, niezmienne w obrębie całego serwisu. Menu główne powinno wyświetlać się na wszystkich podstronach, tak by odbiorca mógł zawsze odnaleźć się w serwisie internetowym
  • Wszystkie odnośniki powinny być niepowtarzalne i zrozumiałe również poza kontekstem. Nie powinno się stosować odrębnych linków typu <kliknij tutaj> lub <więcej>. Podlinkowany powinien być cały odnoszący się do zawartości linku tekst
  • Tytuły stosowane na poszczególnych stronach powinny być niepowtarzalne i informować o treści strony.

Widok ekranu

  • Współczynnik kontrastu zawartości do tła powinien wynosić co najmniej 4,5:1, a najlepiej nie mniej niż 7:1. Należy też unikać kontrastów niewidocznych dla osób z daltonizmem
  • Należy umożliwić powiększenie tekstu na stronie z poziomu klawiatury o co najmniej 200%. Po powiększeniu tekst powinien się zawijać, czyli mieścić w szerokości ekranu. Wówczas nie trzeba go przewijać w poziomie (prawo – lewo), lecz wyłącznie w pionie (góra – dół).

Formularze

  • Wszystkie pola i przyciski występujące w formularzach na stronie powinny być dokładnie opisane. Pola wymagane (obowiązkowe) muszą być wyraźnie zaznaczone, najlepiej za każdym razem tekstem „wymagane”,  a nie tylko kolorem czy symbolem graficznym.

Programowanie

  • Kod serwisu powinien być zgodny ze standardami. Powinien być również dostępny na urządzeniach i przeglądarkach z wyłączoną obsługą CSS.

Porównaj: http://dostepnestrony.pl/artykul/wcag-2-0-w-skrocie/